Rok szkolny 2025/2026 przejdzie do historii nie tylko dla maturzystów. To także ważny moment dla Krakowskiego Szkolnego Budżetu Obywatelskiego (KSzBO), czyli programu, który już wpisał się w życie szkolnych społeczności. W tej edycji udział wzięły aż 62 szkoły ponadpodstawowe, z których napłynęło 351 projektów. Po weryfikacji do głosowania zakwalifikowały się 334 pomysły, a ostatecznie 177 zwycięskich inicjatyw już doczekało się realizacji.
Społeczność, która decyduje
Budżet obywatelski w szkole to nie tylko szansa na zakup nowych ławek czy odmalowanie sali. To przede wszystkim lekcja zaangażowania obywatelskiego. Uczniowie mapują szkolne potrzeby, tworzą kosztorysy, uczą się negocjacji i kompromisu. To realne kompetencje, które przydadzą się także poza murami szkoły.
Od pilotażu, który sześć lat temu dotyczył tylko trzech szkół, program stale się rozwija. Liczba uczestniczących placówek rosła rokrocznie: 31, 34, 51, 60, aż do tegorocznych 62 szkół. To jasny sygnał, że krakowska młodzież chce mieć wpływ na swoje otoczenie, a szkoły są gotowe jej go oddać.
Najciekawsze projekty. Co wybiera młodzież?
Wśród zwycięskich projektów znalazły się zarówno „klasyki” — odnowa stref relaksu, zielone kąciki, wyposażenie siłowni czy dystrybutory z wodą pitną — jak i pomysły nietuzinkowe: mobilne studio podcastów, miniszklarnię z pomidorami, domek dla koszatniczki, kursy samoobrony, wieczór kabaretowy czy zakup drukarek 3D. Każda szkoła, która bierze udział w programie, dysponuje budżetem 6 tys. zł, a pojedynczy projekt nie może przekroczyć 3 tys. zł. Dofinansowanie trafia do propozycji, które zyskają największe poparcie uczniowskiego głosowania.
Jak wygląda proces?
Program rozpoczyna się jesienią cyklem warsztatów poświęconych partycypacji i pisaniu projektów. To właśnie wtedy rodzą się pierwsze pomysły. Zimą uczniowie opracowują swoje projekty i kosztorysy, aby następnie poddać je weryfikacji. Wiosna i lato to pora kampanii promocyjnych, głosowania i, co najbardziej budujące, realizacji wybranych inicjatyw. Szkoły otrzymują wsparcie miasta na każdym etapie: od szkoleń dla koordynatorów, przez materiały informacyjne, aż po gotowe scenariusze zajęć.
Kolejny rok szkolny 2026/2027 przyniesie 7. edycję KSzBO w szkołach ponadpodstawowych oraz pierwszą, pilotażową, w 28 szkołach podstawowych. Każda podstawówka otrzyma 5 tys. zł do dyspozycji, a miasto przeznaczy na ten cel 140 tys. zł z budżetu.
#SU-w-ak — samorządy w akcji
Jeszcze jeden projekt, który odmienia krakowskie szkoły, to #SU-w-ak. To konkurs dotacyjny dla samorządów uczniowskich. W roku szkolnym 2025/2026 uczestniczyło w nim 26 szkół, a 46 zgłoszonych projektów otrzymało wsparcie na łączną kwotę 83 tys. zł. Tu również liczył się pomysł, współpraca i chęć działania. Najczęściej realizowane inicjatywy to integracja społeczności, promowanie praw uczniowskich, bezpieczeństwo, ekologia i zdrowy styl życia, ale także sport czy wsparcie charytatywne.
Program nie tylko finansuje projekty, ale też uczy, jak się skutecznie organizować, jak przekonywać do swoich pomysłów i jak czerpać radość z efektów wspólnej pracy. Ważne są tu też liczne szkolenia i warsztaty, które wzmacniają kompetencje przyszłych liderów uczniowskich.
Krakowskie szkoły zyskują dzięki tym inicjatywom nie tylko nowe miejsca i sprzęty, ale też bardziej zżyte społeczności oraz młodzież, która uczy się realnego wpływania na swoje środowisko. To może być początek zmiany, która wykracza daleko poza klasowe mury.
